چشمه تسنیم

گفته اند که در بهشت چشمه اى است که در هوا جریان دارد و در جامهاى نیکان فرو مى ریزد، و گفتند که: آن از زیر عرش روان است و به نام تسنیم خوانده مى شود، بدان سبب که در بلندترین جاى بهشت است، و آن نوشابه اى مخصوص مقربان است، و اندکى از آن بر نوشابه نیکان و ابرار افزوده مى شود که به آن بو و مزه ویژه اى مى بخشد که نه تنها بسیار لذتبخش است، بلکه بسا هست که در آن اثرى از روح و بوى مقربان و مزه و عطر درجات عالى ایشان احساس مى شود و گفته اند که: آن برترین شراب در بهشت است که خدا درباره آن مى گوید:

«و مزاجه من تسنیم؛ و آمیخته با آب چشمه تسنیم است.» (مطففین/ 28)

"تسنیم" برترین شراب طهور بهشتى است که مقربان آن را به طور خالص مى نوشند، ولى براى ابرار مقدارى از آن را با رحیق مختوم که نوع دیگرى از شراب طهور بهشتى است مى آمیزند! در حقیقت شرابهاى بهشتى انواعى دارد:

بعضى در نهرها جارى است که در آیات متعددى از قرآن به آن اشاره شده است (محمد/ 15) و بعضى در ظرفهاى دربسته مهر شده است، چنان که در آیات بالا آمد، و از همه مهمتر شرابى است که از آسمان بهشت و یا طبقات بالاى آن فرو مى ریزد و این همان شراب "تسنیم" است که هیچ یک از نوشیدنیهاى بهشتى به پاى آن نمى رسد، و طبعا تاثیرى که در روح و جان بهشتیان مى گذارد از همه عالیتر و پرجاذبه تر و عمیقتر است، و نشئه روحانى حاصل از آن غیر قابل توصیف است.

در تبیان از ابن عباس مروى است که تسنیم، اسم آبى است که از زیر عرش به بهشت مى ریزد. و آن اشرف اشر به بهشت است. رازى گفت: تسنیم نام چشمه اى در بهشت است که به سبب بلندى مقام آن نام تسنیم دارد، یا از آن روى که برترین شراب و نوشابه در بهشت است، یا بنابر آنچه روایت شده است، از بالا بر ایشان فرو مى ریزد:

یعنى در بالاى هوا جریان دارد و در ظرفهاى ایشان فرو مى ریزد، و یا بدان سبب که وفور و سرعت آن از هر چه که بر آن مى گذرد بیشتر است و همین حکایت از تسنیم و برترى آن مى کند، یا از آن جا که در ضمن جریان یافتن برآمدگى و فرورفتگیهایى در آن دیده مى شود که آن نیز تسنیم است، زیرا که اصل معنى این کلمه برترى و ارتفاع است، و کوهان شتر نیز به همین سبب سنام خوانده مى شود، و بالا رفتن بر دیوار را نیز تسنم مى خوانند.

بعضى گفته اند: هر چشمه که از بلندیها سرازیر شود، تسنیم نام دارد، و على رغم آن که این نزدیکترین معانى یا سیاق آیه است، یک مصدر لغوى را که مؤید آن بوده باشد نیافته ایم.

البته باید این حقیقت را بگوئیم که اینها همه شبحى است که از دور دیده مى شود، وگرنه توصیف نعمتهاى گرانقدر و بى نظیر بهشتى با هیچ زبان و قلمى ممکن نیست، و حتى به گفته خود قرآن از فکر هیچ کس نمى گذارد

«فلا تعلم نفس ما أخفی لهم من قرة أعین؛ هيچ كس نمى‌داند چه چيز از آنچه روشنى‌بخش ديدگان است به [پاداش‌] آنچه انجام مى‌دادند براى آنان پنهان كرده‌ام.» (سجده/ 17)

نعمت های بهشتی اعم از خوردنی و نوشیدنی و...

به مراتب اخلاص، تقوا و کردار شایسته ی انسان بستگی دارد.

بهشت و جهنم