بهشت و جهنم

سؤال مطرح شده در مورد یکی از نعمت‌های بهشتی است که نصیب بهشتیان می‌شود.
از آن جایی که شناخت اوصاف و ویژگی‌های نعمت‌های بهشتی متوقف بر دقت نظر در آیات و روایاتی است که در این موارد سخن به میان آورده‌اند ما نیز برای جواب آیات و روایات مربوطه را بررسی می کنیم.

در آیاتی از قرآن که در مورد حور العین اشاره‌ای فرموده‌اند و عمده آنها در سورة الرحمن و سوره واقعه می‌باشند، سخنی از این که حور العین فرشته است یا نه؟ مطرح نشده فقط اوصافی از آنها گفته شده که با توجه به این آیات و اوصاف پی خواهیم برد که یک سری ویژگی‌هایی دارند که مخصوص زنان است، مثلاً در آیه‌ای که می‌فرماید:
و جعلناهن ابکارا ما آنها را باکره آفریدیم.⁽¹⁾

و یا در آیه‌ای دیگر که می‌فرماید:
و لهم فیها ازواج مطهره که در بهشت برای متقین زوجهای پاکیزه‌ای است.⁽²⁾

و در تفسیر آن ذکر فرموده‌اند اینها زوجهایی هستند که از تمام خبائث ظاهری

و باطنی بدور هستند.

و از این ها که بگذریم در خود معنای حور العین و وجه تسمیه این کلمه فرموده‌اند

حور به معنی سفید اندام و عین به معنای گشاده چشم و یا معنای این که

سفیده چشم که در نهایت سفیدی است و سیاهی آن در غایت سیاهی و صفا و طراوت.

همه اینها و اوصافی که ذکر شد دلالت دارند بر اینکه این موجودات بهشتی را خداوند به شکل زنان دنیوی با ویژگی‌های خاص خلق فرموده است.

و امّا اگر بخواهیم جنس حور العین برایمان مشخص شود باز روایتی در این رابطه

آمده است که تصریح به جنس حور العین فرموده‌اند:

ابی بصیر از امام صادق ـ علیه السّلام ـ می‌خواهد او را با توصیف بهشت به شوق آورد،

حضرت نیز پس از بیان اوصافی از بهشت و نعمت‌هایش به توصیف حور العین می‌پردازد.

راوی سؤال می‌کند: فدایت شوم، حور العین از چه چیزی خلق شده است؟

فرمودند: از خاک و سرشت بهشتی.⁽³⁾

و در روایتی دیگر نیز که از امام رضا ـ علیه السّلام ـ نقل شده که می‌فرمایند حور العین جنسش از خاک و زعفران بهشتی است که هرگز فاسد نمی‌شود.⁽⁴⁾

(نتیجه) با توجه به آیات و روایات و توضیحات مذکور می‌توان دریافت که حوریان موجودات بهشتی از جنس خاک بهشت هستند که خداوند آنها را به شکل زنان خلق فرموده و با ملائکه فرق دارند و امّا قسمت دوم سؤال که می‌فرمایند بر چه اساسی حور العین به بهشتیان تعلق می‌گیرد و با آنها ازدواج می‌کنند؟

اولاً باید گفت، که مراد از تزویج اهل بهشت با حوریان غیر از تزویج اصطلاحی که بین زنان و مردان دنیا صورت می‌گیرد و دارای شرائط خاصی است، بلکه تزویج در مورد آنها یعنی قرین و همنشین با حوریان هستند و از تمام لذائذ وجود آنها بهره‌مند می‌شوند.⁽⁵⁾

و ثانیاً باید ثابت شود شخص لیاقت و قابلیت ورود به بهشت را دارد، آن وقت در مورد تعلق نعمت‌های بهشتی به او بحث نمود، پس اگر شخصی از تمام مراحل و گذرگاهها به خوبی گذر و عبور نماید و به قول معروف برگ سبز و گذرنامه بهشت را در دست داشته باشد و وارد بهشت شود، از نعمت‌های بهشتی به قدر معرفت و درجه و مقامش بهره‌مند خواهد شد که یکی از آن نعمت‌ها حور العین است. البته در بهشت درجات و مقامات مختلفی هست «درجاتٌ متفاضلات و منازل متفاوتات»⁽⁶⁾.

برای کسانی که با تقوی باشند و بر هوای نفس خود غلبه نمایند دو جنت است، و لمن خاف مقام ربه جنتان⁽⁷⁾ که یکی از نعمت‌های این افراد در این دو بهشت زنانی هستند که لبان چون یاقوت و اندامی چون مرجان دارند که فقط به همسران خود دلبسته اند و با آنها هیچ انس و جنی آمیزش نکرده است.

و در روایت هم وارد شده که رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرمایند:

هیچ بنده ای وارد بهشت نمی‌شود مگر این که بالای سر و پایین پای او دو حور العین می‌نشینند و با زیباترین صوت برای او نغمه سرایی می‌کنند و این نغمه هرگز نغمه شیطانی نیست بلکه محتوای آن تمجید و تقدیس الهی است.⁽⁸⁾

البته این نکته هم قابل توجه است که در بهشت زنان مؤمنه دنیا هم وجود دارند که

طبق بعضی روایات حتی از حوریان هم زیباترند و اگر شوهر آنها در بهشت باشد

می‌تواند آن جا نیز با هم باشند.⁽⁹⁾

بهشت و جهنم

پاورقی:

1. واقعه: 3.
2. آل عمران: 15.
3. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 8، ‌ص 121.
4. همان، ص 122.
5. ترجمه تفسیر المیزان، دفتر انتشارات اسلامی، ج 18، ص 228.
6. نهج البلاغه، خطبه 85.
7. الرحمن: 46.
8. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 8، ص 196.
9. همان، ص 214. و دستغیب، عبدالحسین، معاد، ص 145.