http://www.uploadax.com/images/95994829056804714488.jpg

ابوامامه ، از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم نقل كرده است كه فرمود:

(فرشته چپ ، شش ساعت ، قلم از نوشتن عمل بنده خطاكار یا زشتكار باز نگاه دارد. پس ‍ چنان چه پشیمان شود و از خداى بخشش طلبد، آن را ننویسد، وگرنه یك گناه بر او نخواهد نوشت .) در روایت دیگر است : (فرشته جانب راست ، بر فرشته جانب چپ ، امیر است . پس چون بنده اى عملى نیك انجام دهد، هشت برابرش ‍ برایش بنویسد، و چون عملى زشت به انجام رساند و فرشته جانب چپ اراده كند كه آن را بنویسد، فرشته جانب راست او را گوید: باز ایست ، و او هفت ساعت باز ایستد. اگر از خداوند طلب بخشش كند، بر او چیزى ننویسد، و چنانچه چنین نكند تنها یك عمل زشت بر او نوشته شود)


چرا به فرشته‌ها، عتید و رقیب و كرام الكاتبین می‌گویند؟


با دقت در آیاتی مانند: «و ان علیكم لحافظین، كراماً كاتبین، یعلمون ما تفعلون»؛

بدون شك به دست می آید که: نگاهبانانی بر شما گمارده شده است، نگاهبانی كه در نزد پروردگار مقرب و محترمند و پیوسته اعمال شما را می‌نویسند و از آن چه شما انجام می‌دهید، آگاهند و همه را به خوبی می‌دانند.

و آیه: «ما یلفظ من قولٍ الا لدیه رقیب عتید»؛

می گوید: انسان هیچ سخنی را تلفظ نمی‌كند، مگر این كه نزد آن فرشته‌ای است مراقب و آماده برای انجام مأموریت و آیه «اذ یتلقی المتلقیان عن الیمین و عن الشمال قعید»؛می فرماید: به خاطر آورید هنگامی كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم شما هستند، اعمال شما را تلقی و ثبت می‌كنند.

با توجه به آیات فوق روشن می‌شود منظور از حافظین، فرشتگانی هستند كه مأمور حفظ و نگهداری اعمال انسانها اعم از نیك و بد هستند. رقیب از اسمای حسنای خداوند است و به معنی حافظ اعمال می‌باشد. طبرسی ‌گوید: رقیب یعنی حافظی كه هیچ چیز از او پوشیده نیست، بنابراین مراد از رقیب در آیه، یعنی حافظ و ضابط اعمال و كلمات است و عتید یعنی آماده و حاضر. پس رقیب یعنی حافظی كه آماده ثبت اعمال است.

بدون شك خداوند قبل از هر كس، و بهتر از هر كس شاهد و ناظر اعمال آدمی است. ولی برای تأكید بیشتر و احساس مسئولیت فزون‌تر مراقبان زیادی گمارده است كه یك گروه از آنها، همین فرشتگان هستند كه شاهدان اعمال در دادگاه قیامت موسومند.
امّا چرا این فرشتگان را كرام الكاتبین می‌گویند، در جواب باید گفت:


http://www.uploadax.com/images/36537370942242471918.jpg

1. توصیف فرشتگان به این صفت، باعث می‌شود تا انسانها بیشتر مراقب اعمال خویش باشند؛ زیرا هر قدر ناظر بر اعمال انسان، شخصیت والاتری باشد، انسان بیشتر از او ملاحظه می‌كند و از انجام گناه شرمنده‌تر می‌شود.

تعبیر به «كاتبین» در حقیقت تأكیدی است بر این معنی كه آنها به حافظه قناعت نمی‌كنند، ‌بلكه دقیقاً می‌نویسند و ثبت می‌كنند و به این ترتیب هرگز چیزی از آنها فوت نمی‌شود و صغیر و كبیر را ثبت می‌كنند.

2. یكی دیگر از كرامت فرشتگان این است كه انسان اگر در ذهنش تصور و نیت عمل نیكی بیاید، ملائكه آن نیت و تصور را انجام شده تلقی می کند و می‌نویسند، ‌می‌گوید ای كاش پول می‌داشتم بیمارستان یا جاده می‌ساختم، امّا حالا ندارد.

با این قید كه اگر داشت، همان نیت خیر او را به حساب او می‌نویسند،‌ امّا اگر نیت گناه كند تا زمانی كه انجام ندهد به حساب او منظور نمی‌كنند. هم چنین اگر عمل خیری انجام دهد، آن را ده برابر می‌نویسند.
3. كرامت دیگر ملائكه: اگر از ما یك گناه صادر شد، یك گناه بیشتر نمی‌نویسند، و تا 7 ساعت مهلت می‌دهند شاید انسان استغفار كند و همان یكی را هم ننویسند.

رادیو قرآن، بهشت و جهنم


معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:


1. تفسیر نمونه، ج 26، ذیل آیات 10 تا 12 سوره انفطار، و ج 23 ذیل آیات 16و 17 سوره ق، و ج 12 ذیل آیات 47 تا 49 سوره كهف.
2. تفسیر المیزان، ج 13، ذیل آیات 47 تا 49 سوره كهف.
3. شاهدان اعمال، استاد توكل، نشر مشرقین، چ اول، تابستان 1380، از صفحه 157 تا 210